CUỘC ĐỜI DANH TƯỚNG

TIỂU SỬ HÀN TÍN

(Trích đoạn)

 

Hàn Tín (Trung văn giản thể韩信Trung văn phồn thể韓信bính âmHán Xìn) (229 – 196 TCN), còn gọi là Hoài Âm hầu (淮陰候), là một danh tướng bách chiến bách thắng, thiên hạ vô địch, được vua Hán Cao Tổ ca ngợi là "Nắm trong tay trăm vạn quân đã đánh là thắng, tiến công là nhất định lấy thì ta không bằng Hoài Âm Hầu."[1] thờiHán Sở tranh hùng, cùng với Trương Lương và Tiêu Hà là một trong "tam kiệt nhà Hán" có công rất lớn giúp Hán Cao Tổ Lưu Bang đánh bại Hạng Vũ, lập nên nhà Hán kéo dài 400 năm.

Theo sách Tây Hán chí thì Hàn Tín, người ở Hoài Âm, nước Sở. Cha mẹ mất sớm phải sống côi cút từ bé, nhànghèo phải làm nghề câu cá[2].

Khi mẹ mất, vì muốn xây cất cho mẹ ngôi mộ ở nơi đẹp đẽ trên núi cao mà bán cả nhà cửa, xách kiếm đi lang thang ngoài chợ. Thấy Hàn Tín gầy gò yếu đuối nhưng lại vác kiếm trông như võ tướng, có gã bán thịt lợn làm nhục bắt Tín một là dùng kiếm đánh nhau với gã, hai là luồn qua háng (trôn) y. Tín chấp nhận chui qua háng, mọi người thấy Tín bị nhục đều chê cười.

Có hôm không câu được cá, Tín không có gì ăn, thường đi xin cơm của bà lão giặt lụa và hứa hẹn sau này làm nên sự nghiệp sẽ trả ơn ngàn vàng. Bà lão giặt lụa trách: "Cậu là thanh niên trai tráng mà không lo nổi miếng ăn thì làm sao làm nên sự nghiệp, tôi giúp cậu chỉ vì thấy tội chứ có mong cậu báo đáp làm chi."

Mọi người thấy thế đều cho ông là người thấp kém, hèn hạ

Bỏ Sở theo Hán

Năm 209 TCN, Trần Thắng khởi nghĩa chống nhà Tần, Hàn Tín đã ra bờ sông Vị Thủy cầm kiếm xin tham gia nghĩa quân. Ông đã được Hạng Lương là thế tộc nước Sở cho gia nhập nghĩa quân. Tuy nhiên, Hạng Lương và cháu là Hạng Vũ xem thường Hàn Tín thân phận thấp hèn, chỉ cho làm quân cầm kích đứng hầu. Nhiều lần ông bày mưu cho Hạng Vũ, nhưng Hạng Vũ không dùng.

Nhà Tần sụp đổ, Hạng Vũ đứng đầu chư hầu, phân phong cho các tướng và vua chư hầu. Lưu Bang bị Hạng Vũ tranh công vào Quan Trung, đẩy vào đất Thục xa xôi hiểm trở, phong làm Hán Vương.

Khi Hán Vương lên đường vào đất Thục, Hàn Tín bất mãn vì vẫn không được trọng dụng, bèn bỏ Sở theo về Hán dưới sự tiến cử của Trương Lương. Nhưng ông cũng không được Hán vương coi trọng, bản thân không có tiếng tăm gì, chỉ được làm chức liên ngao, tức là quan coi kho.

Nhờ tiến cử của Tiêu Hà

Hàn Tín đi đến đất Thục, nhưng không muốn đưa thư tiến cử của mình cho Đằng vương Hạ Hầu Anh (lúc này chịu trách nhiệm về việc chiêu hiền đãi sĩ). Ông đã tự mình tiến cử với Hạ Hầu Anh

Hạ Hầu Anh bèn cùng nói chuyện, rất hài lòng, sau đó tâu với Lưu Bang. Lưu Bang cho ông làm độ úy, coi về thóc.

Hàn Tín thường nói chuyện với tướng quốc của Lưu Bang là Tiêu Hà. Hàn Tín có nói với Tiêu Hà 1 câu rất nổi tiếng về người làm tướng như sau: "Bẩm Thừa Tướng, đạo làm tướng trước nhất phải có,"năm tài" và tránh "mười lỗi". Năm tài là: trí, nhân, tín, dũng, trung. Trí thì biết cẩn thận, nhân thì biết thương người, tín thì không sai hẹn, dũng thì không ai dám phạm, trung thì không ở hai lòng. Còn mười điều lỗi: một là cậy vào cái dũng khinh thân mình, hai là gặp việc gấp thì nóng nảy, thiếu cẩn thận, ba là gặp lợi thì ham, bốn là vì lòng nhân không dám giết người, năm là ỷ lại vào sức mình không biết lo xa, sáu là tin mà không phòng, bảy là không chịu thu thập ý kiến mọi người, tám là việc đáng làm gấp mà do dự, chín là thiên vị, thiếu công bằng, mười là lười biếng, chỉ muốn sai người. Nếu có đủ "năm tài" và tránh được "mười lỗi" ấy, tất là tướng giỏi." Tiêu Hà rất phục tài ông và hứa tiến cử với Hán Vương.

Đường từ Hàm Dương vào Thục xa xôi, hiểm trở, Lưu Bang cùng các tướng di chuyển trong thời gian khá lâu. Khi Hán Vương đến đất Nam Trịnh, trên đường đi, các tướng thấy cõi Thục độc địa bỏ trốn đến mấy chục người. Hàn Tín xem chừng Tiêu Hà và Hạ Hầu Anh đã mấy lần tâu với Lưu Bang nhưng Lưu Bang không dùng mình, nên cũng bỏ trốn. Tiêu Hà nghe tin Hàn Tín bỏ trốn liền thân hành theo tìm, không kịp báo cho Hán vương biết.

Lưu Bang coi Tiêu Hà như cánh tay phải, lúc đó đứng ngồi không yên. Mãi hai hôm sau Tiêu Hà mới về, giãi bày hết với Hán vương và ra sức tiến cử Hàn Tín:

Các tướng đều dễ kiếm thôi, còn như Tín là kẻ quốc sĩ, có một không hai. Nhà vua nếu cứ muốn làm vương mãi ở Hán Trung, thì chẳng cần Tín làm gì chứ nếu muốn tranh lấy thiên hạ thì ngoài Tín ra chẳng có thể bàn công việc với ai.

Lưu Bang dù chưa thật tin nhưng vì sự khẩn khoản của Tiêu Hà mà phong cho Hàn Tín làm đại tướng. Khi Hán vương làm trai giới, lập đàn để phong ông, cả ba quân đều kinh ngạc, không nghĩ rằng người như ông lại được lên làm đại tướng.

Hàn Tín lên đàn nhận phong xong, bèn phân tích cho Hán vương về những thế mạnh, yếu của Hạng Vũ và phương sách đánh bại Sở. Hán vương bắt đầu nhận ra tài năng của ông. Về sau mới biết Tín là người được Trương Lương tiến cử nên Lưu Bang lại càng xem trọng.

Cái chết

Lúc thung dung nói chuyện với Hàn Tín về tài năng của các tướng, xem tài năng họ như thế nào, Lưu Bang hỏi ông:

Như ta thì có thể cầm được bao nhiêu quân?

Hàn Tín nói:

Bệ hạ chẳng qua chỉ cầm được mười vạn.

Lưu Bang lại hỏi:

Thế còn nhà ngươi thì cầm được bao nhiêu?

Hán Tín trả lời:

Thần thì càng nhiều càng tốt.

Lưu Bang cười nói:

Càng nhiều càng tốt thì sao lại bị ta bắt?

Hán Tín đáp:

Bệ hạ không có tài cầm quân, nhưng có tài cầm tướng, vì vậy cho nên Tín mới bị bệ hạ bắt.

Sau lần đó, Lưu Bang càng sợ tài của Tín và quyết trừ khử cho được.

Sử ký Tư Mã Thiên ghi đại ý: Năm 196 TCN, Trần Hy làm phản. Lưu Bang thân hành làm tướng, đem quân đi đánh. Hàn Tín mưu tập hợp người nhà làm phản ở kinh đô để làm nội ứng cho Trần Hy. Nhưng vì có người môn hạ có tội với Hàn Tín bị ông bỏ tù, muốn giết đi nên em của người này ra đầu thú báo tin với triều đình, tố cáo ông muốn làm phản.

Lã Hậu muốn gọi Hàn Tín vào, nhưng sợ ông không đến, nên bàn với tướng quốc Tiêu Hà, giả vờ sai người từ ngoài chiến trường chỗ Lưu Bang trở về báo tin rằng: Trần Hy đã chết, các chư hầu, các quan đều đến mừng. Tiêu Hà lừa Hàn Tín rằng:

Tuy ngài ốm, cũng xin cố gắng vào mừng.

Hàn Tín theo Tiêu Hà vào cung, Lã Hậu lập tức sai võ sĩ trói ông, rồi mang chém ở nhà treo chuông trong cung Trường Lạc. Lúc sắp bị chém, Hàn Tín nói:

Ta hối hận không dùng mưu kế của Khoái Triệt, cho nên mới bị bọn đàn bà con nít lừa dối. Há chẳng phái là vì trời muốn thế hay sao?

Lã Hậu bèn giết cả ba họ nhà Hàn Tín. Sau khi Lưu Bang đã dẹp xong quân của Trần Hy trở về kinh đô, thấy ông đã chết nhà vua vừa mừng vừa thương.

Tiêu Hà trước kia là ân nhân của Hàn Tín, ra sức tiến cử ông với Lưu Bang, nhưng cuối cùng lại chính Tiêu Hà lừa ông vào cung cho Lã Hậu giết. Bởi vậy đời sau nói rằng Hàn Tín làm nên sự nghiệp nhờ bởi Tiêu Hà mà chết cũng do tay Tiêu Hà.

Công trạng

Hàn Tín là một danh tướng bách chiến bách thắng. Không có ông quân Hán không thể vượt qua Tần Lĩnh mà tiến về phía đông và thắng được quân Sở mạnh mẽ, trong tam kiệt đóng góp của ông là to lớn nhất. Một tay ông đã diệt Tam Tần và nước Hàn, sau đó đánh bại quân Sở giải vây cho Hán Vương ở Huỳnh Dương, bắc phạt diệt các nước Ngụy, Triệu, Yên, Tề. Tại trận Cai Hạ, phải có sự xuất hiện của Hàn Tín thì Hạng Vương mới bị đánh bại. Sau này khi muốn bình thiên hạ, Tào Tháo đã cố gắng tìm 1 tướng quân như ông, nhưng nhân tài ngàn năm có 1 như ông không xuất hiện vào thời Tam Quốc. Tào Tháo thường khen Tào Nhân là Hàn Tín nhưng thật ra là lời nói quá mà thôi. Người đời sau thường hay so sánh ông với danh tướng vô địch của nước Tần thời Chiến Quốc là Bạch Khởi. Hán Cao TổLưu Bang từng khen ông:[1]

Nắm trong tay trăm vạn quân đã đánh là thắng, tiến công là nhất định lấy thì ta không bằng Hoài Âm Hầu.

— Hán Cao Tổ
 

 

CUỘC ĐỜI DANH TƯỚNG

 

Hàn Tín anh hùng giúp Hán vương

Tài tai họa phúc mấy ai lường

Lưu Bang trọng dụng nhằm chinh chiến

Lã Hậu khử trừ chẳng tiếc thương

Mưu sĩ Tiêu Hà dùng quỷ kế

Vua tôi Lưu Quý bỏ cương thường

Công thần góp sức làm nên nghiệp

Chính sử minh oan tỏa ngát hương

 

Liêu Đình Bá.

 

Bài họa

 

 

Cảm Hoài Danh Tướng

Hoài Âm tài giúp đế đồ vương

Vinh nhục nan đo đáy bể lường

Cao Tổ Lưu Bang luôn thán phục

Thần tôi Hàn Tín nặng yêu thương

Luận bàn công tội không bừa bãi

Đàm đạo khen chê cũng bất thường

Tam kiệt chung tay trừ Hạng Vũ 

Cảo thơm kim cổ nức mùi hương

 

                         Thái Nguyên Bình

 HÀN TÍN

Con Voi mà lại biết thu mình

Nhỏ yếu mọi người đã quá khinh

Đến lúc xuất đầu và lộ diện

To cao mạnh mẽ thấy mà kinh!

 

Lê trường Hưởng

 

GÓC NHÌN

(Bát vĩ vần "ương")

 

Trải bao triều đại - cướp ngôi  vương

Ngấm máu Chi Na chuyện gạt lường

Kế hiểm lừa thầy quên nghĩa trượng

Mưu thâm phản bạn hết tình thương

Lưỡi  bò  vẽ  bạy  mơ  bành   trướng

Chín đoạn tô nhằng mộng bá trường

Thiên hạ  vạch trần  đâu  tán thưởng

"Hoàn Cầu" xú uế sực... "mùi hương"

 

NBX

 

Bài họa

 

 

HÀN TÍN

Anh hùng cái thế hộ quân vương

Hàn Tín tài cao mấy kẻ lường

Phò chúa Lưu Bang hàng trí dũng

Hận phường Lã Hậu chẳng tình thương

Xuất quân dẹp loạn lòng thao lược

Xung trận mưu mô kế khác thuường

Hán Tổ đề cao công với nuước

Sử vàng lưu hậu ngát thiên hương.

Liêu Đình Tự

 

Liêu Đình Bá

Lời cảm ơn

Cảm ơn chú Tự đã tranh thủ thời gian góp bài họa hay tuyệt vời 

Liêu Đình Tự

Gửi bài họa

Gưir bác Bá bài họa

HÀN TÍN

Anh hùng cái thế hộ quân vương

Hàn Tín tài cao mấy kẻ lường

Phò chúa Lưu Bang hàng trí dũng

Hận phường Lã Hậu chẳng tình thương

Xuất quân dẹp loạn lòng thao lược

Xung trận mưu mô kế khác thuường

Hán Tổ đề cao công với nuước

Sử vàng lưu hậu ngát thiên hương.

Liêu Đình Tự

Liêu Đình Bá

Lời cảm ơn

Chào anh Bình Xuyên, anh vẫn khỏe là mừng rồi, mấy hỏng sửa chữa không sao. Cảm ơn anh đã góp bài họa rất hay:

"Trải bao triều đại - cướp ngôi  vương

Ngấm máu Chi Na chuyện gạt lường

Kế hiểm lừa thầy quên nghĩa trượng

Mưu thâm phản bạn hết tình thương"

Chúc anh luôn khỏe 

Nguyễn Bình Xuyên

Bài họa mượn vận

Máy của tôi bi hỏng, mượn máy cháu gửi anh đôi vần

GÓC NHÌN

(Bát vĩ vần "ương")

Trải bao triều đại - cướp ngôi  vương

Ngấm máu Chi Na chuyện gạt lường

Kế hiểm lừa thầy quên nghĩa trượng

Mưu thâm phản bạn hết tình thương

Lưỡi  bò  vẽ  bạy  mơ  bành   trướng

Chín đoạn tô nhằng mộng bá trường

Thiên hạ  vạch trần  đâu  tán thưởng

"Hoàn Cầu" xú uế sực... "mùi hương"

NBX

Liêu Đình Bá

Lời cảm ơn

Cảm ơn anh Trường Hưởng con người Hàn Tín nằm trọn trong bốn câu thơ rất hay. Chúc ạnh dồi dào sức khỏe. Thân mến

 

Liêu Đình Bá

Lời cảm ơn

Cảm ơn Thái Nguyên Bình đã góp bài họa hay về Hàn Tín. Cảm ơn anh nhiều

 

Lê Trường Hưởng

Hàn Tín

Con Voi mà lại biết thu mình

Nhỏ yếu mọi người đã quá khinh

Đến lúc xuất đầu và lộ diện

To cao mạnh mẽ thấy mà kinh!

Thái Nguyên Bình

Góp họa cùng anh Liêu Đình Bá

Cảm Hoài Danh Tướng

Hoài Âm tài giúp đế đồ vương

Vinh nhục nan đo đáy bể lường

Cao Tổ Lưu Bang luôn thán phục

Thần tôi Hàn Tín nặng yêu thương

Luận bàn công tội không bừa bãi

Đàm đạo khen chê cũng bất thường

Tam kiệt chung tay trừ Hạng Vũ 

Cảo thơm kim cổ nức mùi hương

                         Thái Nguyên Bình